Ponedjeljak
24.06.2019.

Koreografija smrti u partizanskom filmu

Subota, 29.06.2019 u 18:00 @ Pogon Jedinstvo




A+ A-

Partizanski film jedini je "autohtoni” filmski žanr koji je naša regija ikada izrodila, a ujedno i inozemno najviše prepoznat domaći filmski "proizvod”. No, zahvaljujući suvremenim revizionističim tendencijama, njegov se značaj u političkom, ali i umjetničkom kontekstu, danas umanjuje ili čak u potpunosti briše. Ovaj projekt revitalizaciji partizanskog filma pristupa iz izvedbenog ugla, postavljajući ga kao predložak za koreografski materijal, fokusirajući se pritom isključivo na scene smrti odnosno umiranja. Iako su navedene scene u popularnoj kulturi odavno kanonizirane kao amblematski prikazi herojstva, predanosti, srčanosti i moralnosti NOB-a, te iz istog razloga često kritizirane zbog stereotipizacije kojoj podliježu, u njima je istovremeno ideološki naboj doveden do maksimuma. Istražujući razlike između prikaza individualnih i kolektivnih smrti, onih jugoslovenskih, savezničkih i fašističkih, zatim onih ženskih i muških, mladih i starih, ovaj projekt želi analizirati moduse fikcijskih reprezentacija umirućih boraca i borkinja u NOB-u te ispitati njihov potencijal u koreografskom smislu.

Modusi konstrukcije scena umiranja i smrti u filmovima uvelike ovise o njihovom žanrovskom predznaku. Za razliku od mainstream filma koji često "njeguje” određeni zazor prema prikazivanju smrti, za partizanski su film karakteristične retorički vrlo naglašene scene umiranja koje su neizostavno povezane sa ideološkom pozadinom državnog aparata u čijoj su službi navedeni filmovi proizvođeni. U navedenim je scenama tako kondenzirana ideološka matrica koja se ogleda u činjenici da su, s jedne, partizanske strane, karakteristične scene individualnih smrti, iznimno dugog trajanja te povišene dramatičnosti, a s druge, one fašističke, nalaze se pak kolektivne scene brze, gotove nebitne smrti. Naravno, u oba slučaja, kao njihova bitna komponentna nadaje se i eksplikacija (ne)moralnosti umirućih koja se ogleda u generalnoj moralnoj polariziranosti navedenih filmova koje se, zbog spomenute podjele na good i bad guys, često naziva i jugoslavenskim vesternima.

I dok je politički angažman navedenih filmova i scena u vrijeme njihova snimanja i prikazivanja bio jasno i nedvosmisleno uperen ka veličanju partizanskog herojstva, angažiranost ovog projekta usmjerena je prije svega ka revitalizaciji navedenih filmova uz njihovo neizostavno kritičko preispitivanje, posebice u kontekstu suvremene izvedbene scene i izazova s kojima je suočena u suvremenom političkom trenutku. Naime, kada se odmaknemo od navedenog povijesnog konteksta, partizanski se pokret nameće kao izuzetno relevantan za trenutnu društvenu situaciju jer, kako navodi Gilić, "partizansko ima višestruku upotrebu: može biti, kako bismo danas rekli, izrazito državotvorno, ali može biti i izrazito subverzivno, ono što ruši bilo koju ideju države, jer je riječ o pokretu”. Scene u kojima pojedinci umiru za viši ideal, u kojima žrtvuju svoje živote kako bi omogućili rađanje nove političke ideje, tako postaju relevantne ako uzmemo u obzir i suvremene sukobe na političkoj sceni, iako se oni dominantno zadržavaju u diskurzivnoj sferi. Međutim, s obzirom da navedeni odnosi sve češće zadobivaju oblik borbe za institucije i sredstva proizvodnje, navedene se paralele značajno zaoštravaju.

Nadalje, istraživački pristup ogleda se u obje faze ovog projekta te je specifičan po tome što kombinira teorijsko-arhivsko istraživanje sa onim koreografsko-dramaturškim. U ovom je kontekstu bitno istaknuti usmjerenje autora ka afirmaciji obje navedene discipline, i koreografije i dramaturgije, kao istovremeno teorijskih i praktičnih alata, čime se potire njihova uobičajena hijerarhizacija. Također, kao posebno bitan aspekt ističe se i činjenica da, iako je o samim partizanskim filmovima mnogo pisano, konkretne scene partizanskih smrti dosada nisu teorijski niti umjetnički obrađivane te se ovo istraživanje nadaje kao pionirsko u tom smislu.

Jasna Jasna Žmak je dramaturginja, spisateljica i scenaristica, od 2012. radi kao umjetnička asistentica na Akademiji dramske umjetnosti. Diplomirala je 2012. dramaturgiju na Akademiji dramske umjetnosti u Zagrebu, a 2018. doktorirala s teatrološkom temom na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. U kazalištu surađivala s autorima poput Matije Ferlina, Irme Omerzo, Boruta Šeparovića i Maje Pelević, a na filmu sa Radislavom Jovanovim Gonzom, Ivanom Škrabalo i Goranom Škofićem. Objavila dva teksta za izvedbu (Samice, 2011, INK; Istovremeno drugi, 2012, Emanat) i jednu proznu knjigu (Moja ti, 2015, Profil). Dobitnica je tri nagrade za kazališni rad (Mali Marulić za najbolji tekst za lutkarsko kazalište i kazalište za djecu 2017; Marul za dramaturgiju predstave, 26. Marulićevi dani; Nagrada za prijevod 2017, drame.hr).  Bila je urednica scenarističkog portala palunko.org (2010-2012), članica uredništva portala drame.hr (2009-2011) te časopisa za izvedbene umjetnosti Frakcija (2010-2015). Surađuje s portalima MUF, Libela, VoxFeminae i Vizkultura.

Igor Koruga radi u oblasti izvođačkih umetnosti (savremeni ples i koreografija). Član je organizacije Stanica Servis za savremeni ples u Beogradu, Udruženja baletskih umetnika Srbije (UBUS) i regionalne plesne mreže Nomad Dance Academy. Završio je MA studije na odeljenju etnologije i antropologije, Filozofski fakultet u Beogradu i na odseku Solo/Dance/Authorship na Univerzitetu umetnosti (UdK) i edukativnom plesnom centru (HZT) u Berlinu. Bio je stipendista plesnih programa Nomad Dance Academy i DanceWeb, kao i Kancelarije gradonačelnika Berlina. Autor je više plesnih predstava: Nema nade (2017), Samo moje (2016), NaTraci (2014), Expose (2013), Temporaries (2012) itd. Kao izvođač, autor, dramaturg i koreograf sarađivao je sa mnogim umetnicima: Ana Dubljević, Maja Pelević, Olga Dimitrijević, Isidora Stanišić, Đurđa Tešić, Jeremy Wade, Eszter Salamon, Christine de Smedt, Sonja Pregrad, Willy Prager itd. Dobitnik je nekoliko nagrada - 43.Infant festival za predstavu Samo moje, Prva nagrada i nagrada kritike, 19.Festival koreografskih minijatura (Impasse), Gruntwig nagrada evropske asocijacije za obrazovanje odraslih i nagrada Nacionalne organizacije za retke bolesti (NORBS) za izuzetan doprinos u unapređivanju položaja osoba sa retkim bolestima kroz predstavu Expose. U pedagoškom radu, uz kreaciju neformalnih edukativnih programa i akreditovanih seminara, radio je i kao predavač na Institutu za umetničku igru u Beogradu (2015-2017).
Autori su prethodno surađivali na dva izvedbena autorska projekta – predstavi Sloboda je najskuplja kapitalistička reč (Bitef, 2016) autorica Maje Pelević i Olge Dimitrijević na kojemu je Žmak bila angažirana kao dramaturginja, a Koruga kao koreograf te predstavi Nema nade (Bitef & Stanica, 2017) koji Koruga potpisuje kao jedna od autora i izvođača, uz Maju Pelević, a na kojemu je Žmak također bila nagažirana kao dramaturginja.
 

POVRATAK NA VRH STRANICE
Korištenjem portala Booksa.hr pristajete na prikupljanje cookiea.
Booksa.hr koristi kolačiće u svrhu analize posjećenosti stranice, kako bismo vidjeli što volite čitati i konstantno poboljšavali naš sadržaj.
Booksa.hr ne koristi vaše podatke ni u koju drugu svrhu.